Krzysztofa Piskorskiego znałem do tej pory jedynie z jego pustynnej trylogii o Kashimie Al'Shannaggu, która była dziełem ciekawym i nowatorskim, ale nie porywającym. Kiedy więc dowiedziałem się o jego nowej powieści pod dość enigmatycznym tytułem Zadra, zabrałem się do lektury pełen dobrych nadziei. I nie mogąc wytrzymać do końca recenzji, powiem już teraz – nie zawiodłem się nawet w jednej kwestii!

Zacznijmy jednak jak przykazano, czyli od samego początku. Zadra prezentuje nam alternatywną wizję historii świata, kiedy to w XIX wieku Napoleon nie został pobity pod Lipskiem i Waterloo, ale obronił rewolucyjne dzieło, jakim było Cesarstwo Francuskie. Jakby tego było mało, przydusił ciężkim, wojskowym buciorem Austrię i Prusy oraz odnowił Królestwo Polskie, na czele którego król Józef miał stanowić mur nie do przejścia dla Rosjan.

Zaraz, zaraz. Jak do tego jednak doszło? Czy Wellington i Blücher dostali nagłego zapalenia wyrostka robaczkowego i nie byli w stanie dowodzić w trakcie bitwy pod Waterloo? A może po stronie Francuzów stanęli nieoczekiwanie Austriacy? Nie, nie – nic z tych rzeczy. Nastąpiło za to wydarzenie tak kolosalnie istotne dla biegu historii, że rewolucja neolityczna przy nim to jak zefir przy huraganie Katrina. Co takiego mam na myśli? Otóż pod koniec XVIII wieku genialni francuscy inżynierowi okiełznali nową siłę, która miała dokonać przełomowych zmian w każdej dziedzinie nauki – ether. Nie wiadomo do końca czym jest ta energia; ważne, że wybitne umysły pozwoliły uczynić z niej użytek w postaci latających kolejek, nowoczesnych rodzajów broni i dziesiątków innych udogodnień w życiu codziennym. Ether ma jednak jeszcze jedną charakterystyczną cechę – dzięki niemu można zbudować i uruchomić specjalne bramy, za pomocą których można wyprawić ludzi i sprzęt w równoległy świat nazwany przez Napoleona Nową Europą. Jest to alternatywny wymiar, który stanowi idealne odwzorowanie geograficzne i geologiczne znanego nam kontynentu, gdzie prawdopodobnie do pewnego momentu wydarzenia biegły jednako jak w naszej historii, ale na skutek nieznanej jeszcze katastrofy nastąpił regres cywilizacyjny we wszystkich dziedzinach życia. Pierwotny lud zamieszkujący Nową Europę nie ma więc większych szans w starciu z nowoczesnymi najeźdźcami.

Co wydaje się oczywiste, potęga taka jak ether nie mogła trwać długo w tajemnicy i szybciej, niż Napoleon się tego spodziewał, jego tajniki przeniknęły do Rosji, a za jej pośrednictwem do Prus, Wielkiej Brytanii, a nawet Stanów Zjednoczonych. Pierwszy szok spowodowany użyciem w bitwach pod Lipskiem i Waterloo futurystycznej broni już minął, bramy do alternatywnego świata stoją otworem nie tylko w Paryżu, ale także w Królewcu i Petersburgu, a Nowa Europa jest zbyt łakomym kąskiem, aby pozwolić zagorzałym wrogom na dominację i podbój zasobnych w surowce naturalne terenów. Jedna rzecz pozostaje jednak niezmienna w stosunku do prawdziwego biegu historii – z Francuzami są tylko Polacy, natomiast przeciw nim – cały świat. Obiecane Polakom przez Napoleona odrodzone państwo ma rozciągać się od Bałtyku po Morze Czarne, od Uralu aż po Odrę i nikt poza Francuzami nie odważy się na znieważanie tego zgnębionego narodu. Nie dziwi więc, że do polskich Legionów w Paryżu ściąga sporo Polaków, nawet mimo możliwości służenia pod własnym sztandarem i nie zważywszy na podszepty, które przedstawiają Napoleona jako szachraja i łotra, który pozostawił króla Józefa samotnie na pastwę cara.

W to wszystko wmieszane są, rzecz jasna, wątki osobiste – Maurice'a Dalmonta, pracującego nad przełomowym zastosowaniem etheru wraz ze sławnym profesorem, który już dawno został wykluczony z paryskiej elity naukowej za swoje niecodzienne i apolityczne podejście do tematu. Jak się okazuje, badania takie i wiedza mogą być bardzo niebezpieczne, a jedyną osobą, która chce pomóc francuskim naukowcom jest rosyjska hrabianka – największy szpieg cara na dworze Napoleona. Siostra  Maurice'a – Natalie zakochana jest do szaleństwa i z wzajemnością w polskim oficerze Stanisławie Tycu, który dostawszy powołanie wyrusza wraz z marszałkiem Davoutem i jego czterdziestotysięcznym wojskiem na podbój Nowej Europy. To wszystko i wiele innych, drobniejszych wątków tworzy niesamowity i niepowtarzalny nastrój tej dziwnej Europy, gdzie prawie nic nie jest już takie, jak uczono nas w szkole.

Krótkim słowem podsumowania, mogę powiedzieć tylko jedno – Zadra to objawienie, książka, na którą tak długo czekałem, ale w końcu się doczekałem. Uwielbiam alternatywne wersje historii, ale strasznie ciężko jest mnie zadowolić w tej kwestii. Powieść Piskorskiego bez problemu wypełnia wszelkie moje wymagania na książkę roku i z ogromną niecierpliwością oczekiwał będę na drugi tom. Nie tylko dlatego, że cholernie ciekaw jestem, jakie to wydarzenie w dramatyczny sposób zakończy bitwę Francuzów z Prusakami, czy Stanisław Tyc przeżyje kampanię w Nowej Europie oraz jaka organizacja stoi za porwaniem starego profesora i jego przełomowych badań, a także czy Maurice'owi uda się ujść z tej kabały w jednym kawałku i z tytułem największego inżyniera etherowego na świecie. Jestem też piekielnie ciekawy, co, do diabła, oznacza tytuł książki!

Autor: Michał „Wiewiór” Musiał
Redakcja: Marcin „Sharn” Byrski

Dziękujemy wydawnictwu Runa za udostępnienie darmowego egzemplarza do recenzji.

Zadra #1